Les 14: De Heilige Geest

Inleiding

De Godheid openbaart Zich in drie persoonlijkheden: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Zij zijn in wezen, karakter en goddelijkheid een eenheid, maar hebben afzonderlijke werkterreinen en uitingsvormen. Dat was zo bij de schepping en geldt eveneens voor de herschepping, de verlossing van de mens. Bij de doop van Jezus in de Jordaan treden de drie Persoonlijkheden van de Godheid afzonderlijk op. De stem van de Vader wordt gehoord en de Heilige Geest wordt gezien in de vorm van een duif. *‘*Terstond nadat Jezus gedoopt was, steeg Hij op uit het water. En zie, de hemelen openden zich, en hij zag de Geest Gods nederdalen als een duif en op Hem komen. En zie, een stem uit de hemelen zeide: Deze is mijn Zoon, de geliefde, in wie Ik mijn welbehagen heb.’ Matthëüs 3:16-17.

Zoals de discipelen onder de directe leiding van Christus stonden, staan wij onder de leiding van de Heilige Geest, Zijn plaatsvervanger op aarde.

De bijbel spreekt over de Heilige Geest als een zelfstandig, persoonlijk wezen. Als we Hem beschouwen, zoals sommigen doen, als slechts een onpersoonlijke invloed, dan komen we in conflict met verschillende bijbelse uitspraken. Onder punt 1 halen we enkele teksten over zijn persoonlijkheid aan. Maar allereerst willen we u Zijn werkzaamheid tijdens de schepping laten zien.

De eerste bijbelteksten zeggen: ‘In den beginne schiep God de hemel en de aarde. De aarde nu was woest en ledig, en duisternis lag op de vloed, en de Geest Gods zweefde over de wateren.’ Genesis 1:1-2.

In de oorspronkelijke Hebreeuwse tekst staat voor het woord God ‘Elohim’, het meervoud van ‘Eloah’, dat God betekent. Elohim betekent eigenlijk Goden, of Godheid. Er is hier sprake van meerdere personen die bij de schepping werkzaam waren. De Vader is de bron van alles, door de Zoon werd alles geschapen (zie Johannes 1:1-4, 10 en Kolossensen 1:16) en de Heilige Geest ‘zweefde over de wateren’. Het Hebreeuwse woord dat hier vertaald is door ‘zweefde’, is ‘merachepeth’. Het heeft de betekenis van ‘broedde’. Zoals een hen broedt op haar eieren, wekte de Heilige Geest het geschapene tot leven.

De persoonlijkheid van de Heilige Geest

Eigenschappen die toegekend worden aan een persoonlijk wezen zijn o.a. intelligentie, zelfstandigheid, wijsheid, kracht en liefde. Deze kwaliteiten schrijft de bijbel ook toe aan de Heilige Geest. Het wezen van de Heilige Geest is een verborgenheid. Mensen kunnen hem niet verklaren, want God heeft het niet geopenbaard. Voor wat zulke geheimen betreft, die te diep zijn voor het menselijk begrip, is zwijgen goud. Toch openbaart de bijbel wel enkele eigenschappen waaruit blijkt dat de Heilige Geest een persoonlijk wezen is. De volgende teksten geven hiervan een beeld:

• De Geest bidt voor ons.

‘En evenzo komt de Geest onze zwakheid te hulp; want wij weten niet wat wij bidden zullen naar behoren, maar de Geest zelf pleit voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen.’ Romeinen 8:26.

• Liefde is een eigenschap van de Heilige Geest.

‘Maar, broeders, ik vermaan u bij onze Here Jezus Christus en bij de liefde des Geestes, om samen met mij te worstelen in den gebede voor mij tot God.’ Romeinen 15:30.

• Men kan de Heilige Geest bedroeven.

‘En bedroeft de heilige Geest Gods niet, door wie gij verzegeld zijt tegen de dag der verlossing.’ Efeze 4:30.

• Men kan de Heilige Geest smaad aandoen.

‘Hoeveel zwaarder straf, meent gij, zal hij verdienen, die de Zoon van God met voeten heeft getreden, het bloed des verbonds, waardoor hij geheiligd was, onrein geacht en de Geest der genade gesmaad heeft?’ Hebreeën 10:29.

• Jezus spreekt over de lastering van de Heilige Geest.

‘Daarom zeg Ik u: Alle zonde en lastering zal de mensen vergeven worden, maar de lastering van de Geest zal niet vergeven worden.’ Matthéüs 12:31.

De Heilige Geest als de Trooster

Paulus en Silas werden in de stad Filippi gegeseld en gevangen gezet. Toch zongen zij ’s nachts lofliederen voor God. Zie Handelingen 16:19-26. Ook nu nog zitten er veel gelovigen in gevangenissen en worden als misdadigers behandeld. Hun enige ‘wandaad’ is dat ze naar het woord van God willen leven, hun kinderen daarnaar willen opvoeden en met gelijkgezinden contact willen hebben. Zij zijn bereid de gevolgen daarvan te dragen.

Wie geeft hun zo’n moed? Vanwaar krijgen zij de kracht om dat alles te verdragen? Jezus Zelf geeft op deze vragen het antwoord; Hij heeft Zijn navolgers het volgende beloofd: ‘En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn,  de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen, want zij ziet Hem niet en kent Hem niet; maar gij kent Hem, want Hij blijft bij u en zal in u zijn.’ Johannes 14:16-17.

‘Maar de Trooster, de Heilige Geest, die de Vader zenden zal in mijn naam, die zal u alles leren en u te binnen brengen al wat Ik u gezegd heb. Vrede laat Ik u, mijn vrede geef Ik u; niet gelijk de wereld die geeft, geef Ik hem u. Uw hart worde niet ontroerd of versaagd.’ Johannes 14: 26-27.

‘Dit heb Ik tot u gesproken, opdat gij in Mij vrede hebt. In de wereld lijdt gij verdrukking, maar houdt goede moed, Ik heb de wereld overwonnen.’ Johannes 16:33. Zie ook Johannes 16:13-14.

Het is de Heilige Geest die de gelovigen moed en standvastigheid verleent en die hen de kracht geeft zich te bevrijden van de macht der zonde. Iemand schreef over de Trooster eens het volgende: ‘In alle tijden en op alle plaatsen, in alle smarten en bezoekingen, wanneer het vooruitzicht duister schijnt en de toekomst verward, en we ons hulpeloos en alleen voelen, zal de Trooster worden gezonden als antwoord op het gelovige gebed. Omstandigheden kunnen ons scheiden van iedere aardse vriend, maar geen omstandigheid, geen afstand kan ons scheiden van de hemelse Trooster. Waar we ook zijn, waar we ook mogen heengaan, Hij is altijd aan onze rechterhand om te steunen, kracht te geven en te bemoedigen.’

De werkzaamheid

Niet alleen bij de schepping was de Heilige Geest werkzaam, ook in de menswording van Christus had Hij Zijn aandeel. Over Jezus’ geboorte deelt de bijbel mee*: ‘Daar nu Jozef, haar man, rechtschapen was en haar niet in opspraak wilde brengen, was hij van zins in stilte van haar te scheiden. Toen die overweging bij hem opkwam, zie, een engel des Heren verscheen hem in de droom en zeide: Jozef, zoon van David, schroom niet Maria, uw vrouw, tot u te nemen, want wat in haar verwekt is, is uit de Heilige Geest.’ Matthéüs 1:19-20.*

Maar ook in het bijzonder is Gods Geest werkzaam bij de bekering en de vernieuwing van de zondige mens. Dit proces noemt de bijbel wedergeboorte. Jezus zegt*: ‘Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u, tenzij iemand geboren wordt uit water en Geest, kan hij het Koninkrijk Gods niet binnengaan.’ Johannes 3:5.*

En als Hij na Zijn opstanding de grote zendingsopdracht aan de discipelen geeft, zegt Hij: ‘Gaat dan henen, maakt al de volken tot mijn discipelen en doopt hen in de naam des Vaders en des Zoons en des Heiligen Geestes en leert hen onderhouden al wat Ik u bevolen heb.’ Matthéüs 28:19.

Pualus spreekt in zijn brief aan Titus over de vernieuwing die door de Heilige Geest in het leven bewerkt wordt. Zie Titus 3:5. De Heilige Geest is te beschouwen als de adem van het geestelijk leven. Door Zijn werking wordt het menselijk hart wedergeboren en wordt het karakter geheiligd en gevormd naar de wil van God. Door Zijn invloed worden de gedachten gericht op het doen van Gods wil en worden we vernieuwd naar Zijn beeld.

Behalve Zijn werking bij de schepping, de geboorte van Jezus en de wedergeboorte van de mens, is er nog een aantal functies die door de Geest van God worden uitgeoefend:

• Hij is de overtuigende kracht voor de zondaar.

‘En als Hij ( de Heilige Geest) komt, zal Hij de wereld overtuigen van zonde en van gerechtigheid en van oordeel;  van zonde, omdat zij in Mij niet geloven; van gerechtigheid, omdat Ik heenga tot de Vader en gij Mij niet langer ziet; van oordeel, omdat de overste dezer wereld geoordeeld is.’ Johannes 16:8-11.

• De Heilige geest stort Gods liefde in het hart uit.

‘En de hoop maakt niet beschaamd, omdat de liefde Gods in onze harten uitgestort is door de Heilige Geest, die ons gegeven is.’ Romeinen 5:5.

• Hij helpt ons in onze zwakheden.

‘En evenzo komt de Geest onze zwakheid te hulp; want wij weten niet wat wij bidden zullen naar behoren, maar de Geest zelf pleit voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen.’ Romeinen 8:26.

De eerste christelijke gemeente

De uitstorting van de Heilige Geest in Zijn volheid tijdens het pinksterfeest verschafte de eerste christelijke gemeente een hoogstaand geestelijk leven. Met kracht en grote vreugde brachten de apostelen Gods boodschap van vrijheid en verlossing. Het succes van de eerste prediking, gehouden door Petrus, was overweldigend*. ‘Zij dan, die zijn woord aanvaardden, lieten zich dopen en op die dag werden ongeveer drieduizend zielen toegevoegd.’ Handelingen 2:41.*

Wij kunnen de Heilige Geest niet gebruiken; de Geest moet ons gebruiken. Dat gebeurde ook in de eerste gemeente, Hij leidde de apostelen. In Handelingen 8, vanaf vers 26, wordt beschreven op welke wijze de Heilige Geest Filippus opdracht gaf om een belangrijk ambtenaar, een kamerling van de koning van Ethiopië, tegemoet te gaan. Deze was op reis van Jeruzalem naar Gaza en las het boek Jesaja. Filippus moest in opdracht van de Heilige Geest aan deze man de tekst die hij las uitleggen.

Eveneens werden nieuwe medewerkers in de evangelieverkondiging door de Heilige Geest gekozen. ‘En terwijl zij vastten bij de dienst des Heren, zeide de Heilige Geest: Zondert Mij nu Barnabas en Saulus af voor het werk, waartoe Ik hen geroepen heb.’ Handelingen 13:2.

Het kwam zelfs voor dat de Heilige Geest de apostelen verhinderde om naar een bepaalde stad te gaan. ‘En zij gingen door het Frygisch-Galatische land, maar werden door de Heilige Geest verhinderd het woord in Asia te spreken; en bij Mysië gekomen, poogden zij naar Bitynië te reizen, maar de Geest van Jezus liet het hun niet toe.’ Handelingen 16:6-7.

Twee grondbeginselen van waar christendom

Er zijn verschillende stromingen in de christelijke wereld die van zichzelf zeggen dat ze door de kracht van de Heilige Geest zijn ontstaan en Gods woord in theorie en praktijk uitleven. Toch spreken zij elkaar in bepaalde opzichten tegen. Hoe is dit nu te verklaren? Welke van al die christelijke richtingen verkondigt nu de bijbelse waarheid? We laten de bijbel weer spreken.

In de eerste plaats moeten we onderzoeken of de verkondigde leer in overeenstemming is met de inhoud van Gods woord. Geliefden, vertrouwt niet iedere geest, maar beproeft de geesten, of zij uit God zijn; want vele valse profeten zijn in de wereld uitgegaan.’ 1 Johannes 4:1. ‘Tot de wet en tot de getuigenis! Voor wie niet spreekt naar dit woord, is er geen dageraad.’ Jesaja 8:20.

Vervolgens zeggen de Schriften dat Gods Geest alleen kan werken in die persoon en door die organisatie, die Zijn geboden houdt. ‘Wie zegt: Ik ken Hem, en zijn geboden niet bewaart, is een leugenaar en in die is de waarheid niet.’ 1 Johannes 2:4.

Die instelling, die zich niet houdt aan deze twee pijlers van het ware christendom, kan zich er niet op laten voorstaan geleid te zijn door de Heilige Geest. God raadt ons aan, teneinde een juist standpunt te kunnen bepalen, om zelf Zijn woord te onderzoeken en een conclusie te trekken. ‘Gij onderzoekt de Schriften, want gij meent daarin eeuwig leven te hebben, en deze zijn het, welke van Mij getuigen.’ Johannes 5:39.

Een speciaal werk in de eindtijd

Ook voor de eindtijd, waarin we volgens bijbelse profetieën nu leven, is nog een machtig werk van de Heilige Geest voorspeld. Dat is vergelijkbaar met de uitstorting van Gods Geest tijdens het pinksterfeest. ‘Daarna zal het geschieden, dat Ik mijn Geest zal uitstorten op al wat leeft en uw zonen en uw dochters zullen profeteren; uw ouden zullen dromen dromen; uw jongelingen zullen gezichten zien. Ook op de dienstknechten en op de dienstmaagden zal Ik in die dagen mijn Geest uitstorten. Ik zal wonderen geven in de hemel en op de aarde, bloed en vuur en rookzuilen. De zon zal veranderd worden in duisternis en de maan in bloed, voordat de grote en geduchte dag des Heren komt.’ Joël  2:28-31.

Gods werk op aarde zal door de kracht van de Heilige Geest worden afgesloten. De gelovigen wachten op deze bijzondere werking van de Geest zoals een landman op de late regen, die het koren rijpt voor de oogst. ‘Hebt dus geduld, broeders, tot de komst des Heren! Zie, de landman wacht op de kostelijke vrucht des lands en heeft geduld, totdat de vroege en late regen erop gevallen is. Oefent ook gij geduld, sterkt uw harten, want de komst des Heren is nabij.’ Jakobus 5:7-8.